Küba’nın efsanevi lideri Fidel Castro!..

Standard

fft16_mf8060039

Küba’nın efsanevi lideri Fidel Castro, 90 yaşında hayata gözlerini yumdu.

Fidel Castro’nun kardeşi Küba Devlet Başkanı Raul Castro, yeşil askeri üniformasını giyerek televizyondan yaptığı açıklamada, “Küba devriminin komutanı bu akşam saat 22.29’da öldü” dedi. Raul Castro, ağabeyinin naaşının Cumartesi günü yakılabileceğini söyledi.

Başkent Havana’daki havayı yansıtan Amerikan Associated Press ajansı, Carlos Rodriguez isimli 16 yaşındaki bir Kübalının sözlerini aktarıyor:

“Fidel? Fidel? diye bağırdım. Bunu hiç beklemiyordum. Hep sonsuza kadar yaşayacağını düşünürdüm ama doğru görünmüyor.”

22 yaşındaki hemşire Dayan Montalvo ise, “Bir trajedi. Biz hepimiz onunla birlikte büyüdük. Haberi aldığımda gerçekten kalbim kırıldı” sözleriyle hislerini anlattı.

Kübalı Yoani Sanchez, sosyal medya hesabından paylaştığı mesajda birkaç saat sonra hayatında ilk kez Fidel Castro’suz bir güne uyanacağını belirtiyor.

Devrimci lider Fidel Castro’nun, dünyaya geldiği Biran köyündeki Haitili işçilerin haklarıyla şekillenmeye başlayan dünya görüşü, Küba’ya devrimi getirdi. Castro mahkemede söylediği, “Sayın yargıç siz beni mahkum edin! Tarih haklı çıkaracaktır” sözüyle akıllara kazındı.

Doğduğu ev müzeye döndü

58393ff5ae784926c4509331

Devrimci lider Fidel Castro’nun siyasi gözlemleri ilk olarak doğup büyüdüğü Küba’nın köylerinden Biran’da başladı. “Doğuştan siyasetçi değilim’ diyen Castro o yılları ise, “Fakat çok genç yaştan itibaren dünyanın gerçeklerini anlamama yardım eden şeyleri yakından takip ettim” sözleriyle anlatıyor. Yoksullukla mücadele eden Biran bölgesi, şu an Castro’nun doğduğu evi görmeye gelenlerin akınına uğruyor.

Aşçı anne, çiftçi baba

58393ff5a781b61b10ac161d

Castro’nun annesi bir aşçı, babası Angel ise, İspanya’nın kuzeyinden gelen bir göçmendi. Ancak baba Angel zaman içinde toprak sahibi zengin bir çiftçiye dönüştü. Küba’nın efsane lideri Castro da çocukluk yılllarından itibaren Haitili şeker kamışı işçilerinin nasıl sömürüldüğüne kendi gözleriyle tanık oldu. Castro’nun dünya görüşü o yıllarda oluşmaya başladı.

‘Örnek öğrenci değildi’

58393ff5ae784926c4509330

Castro’nun halen Biran’da yaşayan üvey kardeşi Martin ağabeyinin çocukluğu için BBC’ye, “Haitililerin evlerine gidip babasının dükkanından alınmış ödeme yerine geçen makbuzlar verirdi” diye anlatıyor. Ancak Castro’nun bu tepkisi babasını kızdırdı. Baba Angel bu isyanın ardından Castro’yu başkent Havana’daki Cizvit lisesi Belen ilahiyat okuluna yatılı olarak gönderdi. Öte yandan Cizvit öğretisinin de Fidel Castro’nun üzerinde büyük etkiye sahip olduğu biliniyor. BBC’ye konuşan, Küba Tarih Enstitüsü’nden Dolores Guerra, “Cizvitler, derslere girdikleri için herhangi bir ödeme almıyorlardı. Ellerinden geldiğince mütevazı ve dürüst rol modeller olmaya çalışıyorlardı. Ama Fidel Castro çok da örnek bir öğrenci değildi. Her şeyi son dakikaya bırakırdı. Ancak sosyal bilimler ve yabancı dillerle çok ilgiliydi” diyor.

Hukuk okudu

58393ff556593419b08db906

Castro, Cizvit lisesini bitirdikten sonra Havana Üniversitesi’nde hukuk okumaya başladı. Efsane lider üniversitede yani 1940’lı yıllarda okulda kimi zaman şiddet içeren siyasi tartışmalara şahit oldu. 1947’de yapıtığı bir konuşmada öğrencileri ‘ülkeyi sömüren yabancı ellere karşı’ birleşmeye çağırıp, “Genç bir ulus asla ‘Teslim oluyoruz’ dememeli” dedi. Nisan 1948’de Kolombiya’ya giden Castro, Latin Amerika Gençlik Kongresi’ne katıldı. Castro’nun Kolombiya’nın başkenti Bogota’da kaldığı sırada ülkedeki Liberal Parti’nin lideri Jorge Gaitan bir suikasta kurban gitti. Kolombiya’da yoksul kesimlerin desteğini arkasına alan bir siyasetçinin ofisi önünde bu şekilde öldürülmesi Castro’yu çok etkiledi.

Seçimler iptal oldu

58393ff5cbbf340fdc169afa

Fidel Castro’nun biyografisini kaleme alan Tad Szulc, “Bogotazo olarak adlandırılan sokak olayları Fidel Castro’nun devrimci dünya görüşüne ilk adımı oldu. O günlerde yaşananlar Castro’nun dünya görüşünü ve gelecek planlarını şekillendirecekti” diye yazmıştı. Castro, 1947’de Küba Halk Partisi’ne girdi. 1950 ila 52 yılları arasında avukatlık yaptıktan sonra Temsilciler Meclisi seçimleri için Küba Halk Partisi’nden adaylığını koydu. Ancak 10 Mart 1952’de iktidardaki Carlos Prío Socarrás hükümetini deviren Küba’nın eski başkanlarından General Fulgencio Batista seçimleri iptal etti.

16 yıla mahkum

58393ff6ae784926c450933b

1953 yılının başlarında Batista diktatörlüğünü yıkmak amacıyla küçük bir grup oluşturan Castro, 26 Temmuz’da Santiago’daki Moncada Kışlası’na 165 arkadaşıyla birlikte bir baskın düzenledi. Ama tutuklandı. 16 Ekim 1953’te Santiago’daki Küba Yüksek Mahkemesi’nde, “Sayın yargıç siz beni mahkum edin! Tarih beni haklı çıkaracaktır” cümlesiyle biten ünlü savunmasını söyledi. Mahkeme sonunda 16 yıla mahkum oldu. Juventud Adasında 21 ay hapis yattıktan sonra Batista’nın emriyle cezasının geriye kalan bölümü bağışlandı.

Gerilla eğitimi aldı

58393ff6f0dc1e4858614275

Castro, 1955 yılında Küba’dan ayrılıp ABD’ye gitti. Orada 26 Temmuz Hareketi adlı bir örgüt kurdu. Gerilla savaşı eğitimi gören örgüt üyeleri 2 Aralık 1956’da Granma yatıyla Küba’ya dönerek Oriente’de karaya çıktı. Hükümet kuvvetleriyle girişilen çatışmalarda arkadaşlarının çoğu ölen Castro, aralarında kardeşi Raul Castro ve Ernesto Che Guevara’nın da bulunduğu 12 arkadaşıyla birlikte Oriente’nin güneybatısındaki Maestra Dağlarına çekildi. Bu dağlarda iki yıl boyunca Batista’nın kuvvetlerine karşı gerilla savaşı yürüttü. Giderek siyasi desteğini yitiren ve bir dizi askeri yenilgiye uğrayan Batista, 31 Aralık 1958’de Dominik Cumhuriyeti’ne kaçtı. Castro 1959’un ilk günlerinde Havana’ya girdi. Hukukçu Manuel Urrutia Leo devlet başkanlığına, Castro da başbakanlığa getirildi.

Toprak reformu başlattı

58393ff656593419b08db90b

Castro hükümeti, öncelikle fiyatları ve kiraları düşürdü. Ardından köklü bir toprak reformu başlattı. Önceleri Castro’ya karşı çıkmakla beraber 1959 yılına doğru gerilla hareketini desteklemeye başlayan Küba Sosyalist Halk Partisi (PSP), Castro ile ilişkilerini geliştirerek etkili bir konum kazandı. Bu durumdan tedirgin olan Urrutia’nın toprak reformunun ertelenmesi yönündeki baskıları üzerine Castro istifa etti. Ama halkın yoğun tepkisi karşısında Urrutia, görevinden çekilmek zorunda kaldı. Yerine Osvaldo Doticos getirilirken Castro yeniden başbakan oldu.

Küba’ya ambargo

58393ff6cbbf340fdc169b00

Bu sırada toprakların kamulaştırılmasından zarar gören ABD şirketlerinin baskısıyla ABD hükümeti, Küba’ya karşı ekonomik ambargo uygulamaya başladı. Ekonomisi tek ürüne dayalı bir ülke olan Küba, öteden beri ABD’ye sattığı şekeri SSCB’ye satmaya başladı. ABD şirketlerinin elindeki rafineriler, şeker karşılığında SSCB’den alınan ham petrolü işlemeyi reddedince Castro bu rafinerileri devletleştirdi. Bu gelişme ABD ile Küba’nın arasını daha da açtı.

938 suikasttan kurtuldu

58393ff6ac1fe34e543413bd

Devrimden sonra ABD’ye kaçan ve John F. Kennedy yönetiminden silah ve mali destek sağlayan Kübalıların Nisan 1961’de giriştiği Domuzlar Körfezi Çıkarması başarısızlıkla sonuçlandı. Castro, çıkarmanın ardından yayımladığı Havana Bildirisi ile ilk kez Küba’nın sosyalist politikalar izleyeceğini dünyaya duyurdu. 1962’de SSCB’nin Küba’ya balistik füzeler yerleştirmesi ve John F. Kennedy’nin Küba’yı deniz ablukasına almasıyla dünya bir nükleer savaşın eşiğine geldi. Bunalım, ancak ABD’nin Küba’da hükûmeti devirmek için artık girişimde bulunmayacağına söz vermesi ve SSCB’nin Türkiye’deki Amerikan füze rampalarının kaldırılması karşılığında nükleer silahlarını Küba’dan geri çekmeyi kabul etmesiyle atlatılabildi. Bununla birlikte Merkezi İstihbarat Örgütü (CIA) Castro’ya yönelik suikast planları hazırlamayı sürdürdü. Castro’ya yaşamı boyunca 938 kez suikast girişiminde bulunuldu.

İşsizliği bitirdi

58393ff656593419b08db913

Castro, 1968’e kadar Güney ve Orta Amerika ile Afrika’daki devrimleri destekleyici bir tutum aldı. Aynı dönemde Bağlantısızlar Hareketi’nin önderlerinden biri durumuna geldi. 1961’de Küba Sosyalist Halk Partisi ile birleşme sonucu ortaya çıkan Birleşmiş Sosyalist Devrim Partisi’nin genel sekreterliğini üstlenen Castro, ülke içinde kapsamlı politikalar uygulamaya başladı. Okuma yazma seferberliği sonunda okuryazarlık oranı yüzde 90’ın üzerine çıktı. Zenginlik kaynaklarının, ulusal gelirin ve sağlık hizmetlerinin dağılımında köklü değişiklikler gerçekleştirildi. Herkese çalışma yükümlülüğü getirildi.

1976’da başkan oldu

58393ff6a781b61b10ac1621

Küba’da 1959’dan sonra ilk kez yerel seçimlerin yapıldığı ve devlet yapısında yeni düzenlemelerin geliştirildiği 1976’da devlet başkanlığını üstlenen Castro, güçlü ve merkezi bürokrasiye dayanarak toplumsal ve ekonomik yaşamdaki yönlendirici rolüne devam etti.

Kardeşine devretti

56f9597d565934321c381f9f

Castro 31 Temmuz 2006 tarihinde sağlık problemleri nedeniyle yetkilerini geçici olarak başkan yardımcısı Raul Castro’ya devretti. 19 Şubat 2008’de de, bir açıklama yaparak, 1976 yılından beri yürütmekte olduğu Küba’nın en yüksek yönetim organı olan Devlet Başkanlığı görevini bıraktığını açıkladı. Görevden ayrıldıktan sonra “Yoldaş Fidel’in düşünceleri” adıyla yazdığı makalelerde gündemdeki önemli olayları yorumladı. Her Temmuzda ise Kübalılar, Fidel Castro’nun en önemli başarısı olan 1953 yılında Moncada kışlasına düzenlenen ve Küba Devrimi’ni başlatan saldırıyı kutluyor.

En uzun yönetimde kalan 3’üncü kişi

571725d88685764a44cee9f8

1959-76 arasında Küba başbakanlığı, 1976-2008 arasında da Küba devlet başkanlığı yapan Castro 50 yıllık yönetimiyle dünyada en uzun süre yönetimde etkili olan İngiltere Kraliçesi Elizabeth ve Tayland Kralı’nın ardından 3’üncü kişi olarak tanınıyor.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s