CÜCE GEZEGENLER

Standard

Cüce gezegen Uluslararası Astronomi Birliği’nce (UAB) gezegenler konusunda, 24 Ağustos 2006 tarihinde yapılan yeni tanımlamada getirilmiş bir gökcismi kategorisidir. Bu tanım, şu an yalnızca Güneş sistemi için geçerlidir.

Alınan karara göre bir cüce gezegen:
-Güneş çevresindeki bir yörüngede dolaşır.
-Sabit bir şekle sahip olmasına engel olabilecek güçleri alt edebilecek yeterlilikte bir kütleçekimine sahip olmasını sağlayacak bir kütle ve bundan ötürü hidrostatik denge şekline sahip olmalıdır.
-Yörüngesinin civarını temizlememiş olmalıdır.
-Bir gezegenin veya başka bir yıldız harici cismin uydusu durumunda bulunmamalıdır.

Bu tanım Plüton’un gezegen yerine cüce gezegen olarak yeniden sınıflandırılmasına neden olmuştur, çünkü Plüton yörüngesinin civarını temizlememiştir (Kuiper kuşağı).
Cüce gezegenler, geleneksel olarak diğer daha küçük gökcisimleriyle birlikte küçük gezegen olarak bilinirlerdi.

cuce_gezegen

CERES

Mars ile Jüpiter arasındaki Asteroid Kuşağı’nda bulunan en büyük cisim olan Ceres, Güneş Sisteminde en küçük cüce gezegendir. 1801 yılında İtalyan gökbilimci Giuseppe Piazzi tarafından bulunmuştur. Keşfedildiğinde yeni bir gezegen olduğu düşünülen ve kaya ile buzdan oluşan Ceres, diğer asteroidlerin keşfedilmesiyle bu ünvanını kaybetti. Güneş’e olan ortalama uzaklığı 414 milyon km’dir. Yörünge dönemi ise 4.6 dünya yılıdır. Yüzey sıcaklığı yaklaşık -38 C dir.

ceres

PLÜTON

18 Şubat 1930’da Arizona Lowell Gözlemevi’nde Clyde W. Tombaugh, gezegeni bulmayı başardı ve mitolojideki Ölüler Ülkesi’nin tanrısı Hades’in adlarından biri olan, Plüton adını verdi.

pluton1

Plüton’un çapı 2390 kilometredir. Güneş’e uzaklığı 6.0 milyar kilometre olan gezegenin bir yılı, 248 Dünya yılına eşittir. Dolanma süresi 6.387230 gün’dür. Büyüklüğü Ay’ın 1/6 sı kadardır. Kütlesi 1.305×10²² kg (0.0021 x Dünya)20’dır.Yoğunluğu suyun iki katıdır. Uzun süre tek bilinen uydusu Charon olarak kalmıştır. Charon, Plüton’a, Ay’ın Dünya’ya yaptığı gibi hep aynı yüzünü göstermektedir. 2005 yılında 2 küçük uydusu daha olduğu ortaya çıkmıştır. Bu uydulara 2006 yılında Hydra ve Nix adı verilmiştir.

plutocharonnixhydra

Plüton’un dışmerkezli bir yörüngeye sahip olması onun bir gezegen olup olmadığı konusunda yıllar süren tartışmalar yaratmıştır. Ancak, 24 Ağustos 2006 tarihinde Prag’da yaptığı toplantıda Plüton’u gezegen sınıfından çıkararak “Cüce Gezegen” sınıfına koymuştur. Plüton, yeni kabul edilen “Güneş’in etrafında dönen, yuvarlak şekil alacak kadar kütle çekime sahip, yörüngesinde kendi bağımsız ekosistemini sürdürebilen göktaşları gezegendir.” şeklindeki gezegen tanımına uymadığı için ve Plüton’un yörüngesinin Neptün’le kesişmesi nedeniyle gezegen sınıfından çıkartılmıştır.Ancak 2008’de plütoid ilan edilmiştir.Güneş sisteminde yalnızca Plüton ve Eris olmak üzere iki plütoid vardır. Bu durumda yalnızca Ceres cüce gezegendir.

Güneş sisteminin dokuzuncu gezegenliğinden, gezegensi gök taşları sınıfına düşürülen Plüton’un adı da değiştirilmiştir. Plüton, bundan sonra diğer göktaşları gibi bir numaraya sahip olacaktır. Asteroid denilen gezegensi göktaşlarından sorumlu olan Küçük Gezegen Merkezi (Minor Planet Center) tarafından, Plüton’a 134340 rakamının uygun gördüğünü bildirmiştir.

ERİS

Bilim adamlarının keşfiyle güneş sistemini sarsan ve bu sene 9. gezegen Plüton’u sistemden atan yeni cüce gezegene Yunan tanrıçası Eris’in adı verildi. Eris, Antik Yunan’da kaos tanrısıdır. Kuiper Kuşağı’ndaki bilinen en büyük cüce gezegen için uygun bir ad gibi görünür. Bu cüce gezegenin keşfedilmesiyle, gezegen teriminin tanımı konusunda tartışmaya yol açtı.  Pluton’dan daha parlak ve biraz daha büyük olan Eris’in yörüngesi Plüton’un Güneş’ten olan uzaklığının iki katı kadar uzaktadır. Eris büyük bir ihtimalle donmuş su ve metandan meydana gelmiştir. Plüton’dan yaklaşık 115 kilometre daha geniş olan Eris, güneş sistemindeki en uzak gezegen olarak biliniyor. Güneş’e olan ortalama uzaklığı 10.3 milyar km’dir. Yörünge dönemi ise 560 dünya yılı kadardır.

eris

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s